امكان تغيير اخلاقيات‏

امكان تغيير اخلاقيات‏


از مجموع اين مطالب چنين نتيجه مى‏‌گيريم كه تفاوت‏هاى‏‌ اخلاقى‏‌اى‏‌ كه در بين كودكان مشاهده مى‏‌شود، مى‏‌تواند در اثر اختلاف امزجه آن‏ها باشد كه اين تفاوت نيز از اختلاف طبايع پدر و مادر نشأت مى‏‌گيرد. اگر بعضى‏‌ كودكان عصبانى‏‌ و تندخو و بعضى‏‌ خون‏سرد، بعضى‏‌ لجوج و بعضى‏‌ آرام، و مانند آن هستند، ممكن است اين صفات معلول كيفيت مزاجى‏‌ و بنيه جسمانى‏‌ آن‏ها باشد.
ليكن لازمه سخن اين نيست كه صفات و اخلاقيات مذكور قابل تغيير نباشند، بلكه مزاج مخصوص، بيش از استعداد و آمادگىِ بيش‏تر براى‏‌ ظهور و بروز اين صفات را نتيجه نمى‏‌دهد. بدين معنا كه بعضى‏‌ كودكان داراى‏‌ مزاج مخصوص و اعصاب ويژه ‏اى‏‌ هستند كه با سرعت عصبانى‏‌ و متأثر مى‏‌شوند و كنترل اعصاب خود را از دست مى‏‌دهند.


چنين افرادى‏‌ از جهت قابليت تأثر، در يك مرتبه نيستند، بلكه داراى‏‌ درجاتى‏‌ متفاوت‏اند. قابليت تغيير اخلاق آن‏ها نيز با همين نسبت متفاوت و در بعض مراتب بسيار دشوار خواهد بود؛ ولى‏‌ به هر حال، امكان‏پذير است. البته اگر تغيير و اصلاح كلى‏‌ امكان‏پذير نباشد حداقل قابل تعديل و تخفيف خواهد بود و مربى‏‌ هيچ‏گاه نبايد مأيوس شود.


اوليا و مربيان بايد كودكان مورد تربيت را به خوبى‏‌ شناسايى‏‌ كنند، استعدادهاى‏‌ مزاجى‏‌ و اخلاقى‏‌ تك تك آن‏ها را خوب بسنجند و با توجه به آن، در تعليم و تربيت و اصلاح اخلاقى‏‌ آنان كوشش و جديت نمايند. چنان كه كودكان از لحاظ استعدادهاى‏‌ مزاجى‏‌ و اخلاقى‏‌ طبيعى‏‌ متفاوت هستند، راه اصلاح آن‏ها نيز متفاوت خواهد بود. مربى‏‌ نبايد توقع داشته باشد كه همه كودكان در اصلاح‏پذيرى‏‌ يكسان باشند. استعداد مزاجى‏‌ بعض كودكان، نسبت به برخى‏‌ از اخلاقيات، آن چنان قوى‏‌ است كه تغيير يا تعديل آن نياز به اطلاعات كافى‏‌ و صبر و جديت فراوان دارد. مراجعه به روان‏پزشك و پزشك اعصاب نيز گاهى‏‌ مفيد و در برخى‏‌ موارد ضرورت دارد.