وحدت امت اسلامي

 سمينار بين المللي بانيان وحدت اسلامي

کراچي پاکستان 1364

 

بسم الله الرحمن الرحيم

 

 الحمد لله رب العالمين و الصلواة و السلام علي اشرف الانبياء المرسلين حبيب اله العالمين ابي القاسم محمد صلي الله عليه و آله و السلام عليکم ايها الاخوه و رحمه الله و برکاته، قال الله تبارک و تعالي في کتابه الکريم: ( ان هذاه امتکم امه واحده و انا ربکم فاتقون) (1).

اصل ضرورت وحدت امت اسلام امري است ضروري و غير قابل انکار، گمان نکنم هيچ مسلمان انديشمندي در اين جهت ترديد داشته باشد. اين خواسته اسلامي است که قرآن و احاديث در اين باره تأکيد فراواني دارند از باب نمونه:

( و اعتصموا بحبل الله جمعيا و لا تفرقوا و اذکروا نعمة الله عليکم اذ کنتم اعداء فالف بين قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا و کنتم علي شفا حفرة من النار فانقذکم منها کذالک يبين الله لکم آياته لعلکم تهتدون.) (2)

( و اطيعوا الله و رسوله و لا تنازعوا فتفشلوا و تذهب ريحکم و اصبروا ان الله مع الصابرين) (3).

 

قال رسول الله صلي الله عليه و اله: «المومن للمومن کالبنيان يشد بعضه بعضا».(4)

يکي از بزرگترين عوامل پيروزي مسلمين صدر اسلام وحدت امت اسلامي بود. امت اسلام در اثر ايمان و اتحاد به آن همه عظمت و قدرت رسيد. چنانچه ضعف و انحطاط مسلمين در اثر اختلاف و تفرقه چه ضربه هاي سهمگيني بر پيکر امت اسلام وارد آمد. امت بزرگ و نيرومند اسلام به ملتهاي کوچک وضعيف تبديل شده در اثر اختلاف بود که کشور بزرگ و نيرومند اندلس از ليست کشورهاي اسلامي حذف شد. در اثر اختلاف است که کشور آباد فلسطين نيز از ليست کشورهاي اسلامي حذف شد و ساکنين مسلمان آن آواره و در بدر شدند و مسجد اقصي، نخستين قبله مسلمين بدست صهيونيسم افتاد.

در اثر اختلاف و بي تفاوتي مسلمين است که کشور اسلامي افغانستان بوسيله عمال کفر و مارکسيسم اشغال شده و آينده اش روشن نيست. در اثر اختلاف مسلمين و بي تفاوتي آنهاست که اسرائيل غاصب لبنان اسلامي را مورد تجاوز قرار مي دهد و آن همه جنايت مرتکب مي شود و دولتهاي بصورت اسلامي منطقه نه تنها عکس العملي از خويش نشان نمي دهند بلکه عملاًً او را تاييد و تشويق مي کنند. در اثر اختلاف و نا آگاهي مسملين است که استعمارگران شرق و غرب بر کشورهاي اسلامي سلطه يافته تمام شئون اقتصادي و فرهنگي آنها را قبضه نموده اند. و منابع طبيعي و ذخائر خدادادي آنها را بغارت مي برند و مردمانش را در فقر و استضعاف و عقب ماندگي نگه مي دارند.

مسلمانان در جهان از موقعيت بسيار ممتازي برخوردارند، جمعيت مسلمين بالغ بر يک ميليارد مي شود و در بخشي از حساسترين و ثروتمندترين مناطق جهان زندگي مي کنند از لحاظ منابع طبيعي در شرائط بسيار خوبي هستند. از لحاظ موقعيت استراتژيکي در حساسترين مناطق جهان زندگي مي کنند، از لحاظ تاريخ و تمدن و هنر و علم و دانش سابقه بسيار درخشاني دارند، بالاتر از همه اين که داراي ديني همانند اسلام و کتابي همانند قرآن کريم مي باشند که مي توانند جهان انسانيت را به سعادت و کمال رهنمون گردد با چنين وضعي ايا ننگ نيست که يک ميليارد مسلمان، اسير سه ميليون صهيونيست باشند. اري سه ميليون صهيونيست اگر چه اختلاف عقيده دارند متحد هستند و يک پارچه در برابر جهان اسلام صف کشيده اند. اما کشورهاي اسلامي به عوض اين که از مسلمانان حمايت کنند و با دشمن مشترک بجنگند، با خودشان در جنگ و ستيزند. بلکه براي تامين منافع استعمار گران و براي سرکوب کردن نداي اسلام خواهي ، بسيج مي شوند و بياري استکبار جهاني مي شتابند.

بر انديشمندان پوشيده نيست که استکبار شرق و غرب براي محو و نابودي کامل اسلام متحد شده اند و براي اسلام زدائي نقشه ها و طرح ها کشيده اند و سرمايه گذاري فراواني کرده اند. اوضاع اسفناک کشورهاي آفريقا دل هر مسلمان متعهدي را مي لرزاند.

با توجه به چنين اوضاعي مسأله وحدت مسلمين و تهيه مقدمات يک قيام همگاني بر عليه کفر و استکبار جهاني يکي از مسائل بسيار قوي و ضروري جهاني اسلام به شمار مي رود ضرورتي ايجاب مي کند که هر چه سريعتر و جدي تر در راه ايجاد وحدت اسلامي تلاش کنيم . سعي کردن در راه وحت اسلامي هم يک وظيفه ديني است هم يک تدبير سياسي. اگر وحدت امت اسلامي ضرورت دارد چه عاملي بهتر از اسلام مي تواند موجب وحدت باشد.

اما مشکل اساسي اين است که چگونه مي توانيم امت واحد اسلام را که با نقشه ها و توطئه هاي شوم استعمارگران پراکنده شده اند دوباره متحد سازيم. استعمار گران با تفسير غلطي که از وحدت در بين مسلمين القاء کرده اند تحقق آن را امري غير ممکن جلوه مي دهند و بدين وسيله حتي دانشمندان خير انديش را نيز مأيوس ساخته اند.

مي گويند: شيعيان علي بن ابي طالب را خليفه بلا فصل پيامبر مي دانند و داراي فقه مخصوصي هستند در صورتي که اهل سنت علي را خليفه چهارم مي دانند و براي خودشان فقه مخصوصي دارند. و هيچ يک از انها حاضر نيستند دست از عقيده و فقه مخصوص خويش بردارند. با توجه به اين اختلافف وحدت امت اسلامي چگونه امکان پذير است؟

و هم چنين اختلافات عقيده اي و فقهي که در بين مذاهب اربعه وجود دارد از موانع وحت کامل بشمار مي رود. مي گويند: مسلمين جهان داراي يک عقيده و يک فقه نيستند تا وحدت اسلامي امکان پذير باشد. دشمنان اسلام که از قدرت وحدت اسلامي بيمناکند ، همواره بر اختلافات مذهبي دامن مي زنند و بدبيني و تفرقه به وجود مي آورند.

بنابراين لازم است قبلا وحدت اسلامي را تفسير کنيم تا ببينم تحقق آن امکان پذير هست يا نه؟ و به چه وسيله اي مي توان بدان رسيد. در اين جا بايد به دو نکته اشاره کنيم :

اول: در عين حال که در بين مذاهب مختلف اسلام از لحاظ عقيده وفقه اختلافاتي وجود دارد ليکن مشترکات فراواني هم دارند. همه مسلمانند، خداي واحد را مي پرستند، به معاد و نبوت حضرت محمد ايمان دارند. قرآن کتاب ديني آنان يکي است، همه به سوي يک قبله نماز مي خوانند و روزه و حج بيت الله و جهاد و امر به معروف و نهي از منکر را واجب مي دانند. البته در بعض موارد جزئي هم با يکديگر اختلاف نظر دارند ليکن چندان زياد نيست. و اختلافات در حدي نيست که وحدت امت اسلامي را غير ممکن سازد.

 

دوم: مقصود از وحدت اين نيست که از عقيده و فقه مخصوص خودشان دست بردارند و تابع ديگري گردند. اين امر به اين سادگي امکان پذير نيست. بلکه اين نيست که هدف اصلي خودشان را تشخيص دهند و براي رسيدن بدان هدف مشترک نيروهاي پراکنده خويش را به سوي آن هدف بسيج سازند و در اين باره تعاون و همکاري نمايند. مهمترين هدف مشترک همه مسلمين دفاع از قرآن و اسلام و سعي و جهاد در راه گسترش و توسعه اسلام و حفظ موجوديت امت اسلام مي باشد.

بعض مسئوولين ايران در تفسير وحدت مي گويند:

«ما هيچ وقت به برادران شافعي مذهب نگفتيم که دست از فقه خودتان برداريد و هم چنين حنفيها، و شما هم از ما توقع نداشته باشيد که فقه جعفر بن محمد را کنار بگذاريم و به فقه ابو حنيفه عمل کنيم. لکين مي گوئيم: ما همه مسلمانيم قرآن را قبول داريم و تابع يک مکتبيم. بائيد براي رضاي خداي جنگ شيعه و سني، عرب و عجم ، ترک و بلوچ، را دور بريزيم. هر کس به فقه خودش عمل کند ليکن همه با هم به صورت يک مشت آهنين بر عليه کفار و استعمار گران و عمال آنها جهاد کنيم».

برادران ما هم مسلمانيم، استقلال و عظمت ما در گرو اسلام است. دشمنان اسلام براي محو کامل اسلام و به بند کشيدن مسلمين متحد شده اند. آنها از اسلام وحشت دارند و مي خواهند نور اسلام را خاموش سازند. بياييد از قرآن و اسلام و استقلال و شرف خويش دفاع کنيم و به صورت يک امت واحد و نيرومند در برابر استکبار شرق و غرب بايستيم. و راه سلطه و نفوذ آنان را ببنديم و دستشان را بر کشورهاي اسلامي کوتاه کنيم . که خداوند در قرآن مي فرمايد:

(و لن يجعل الله للکافرين علي المومنين سبيلا) (5).

ما با الهام از قرآن کريم مي گوييم: يهود و نصاري و مارکسيستهاي ملحد، دشمن اسلام و مسلمين هستند و مي خواهند نور اسلام را خاموش کنند مسلمين را به بند بکشند، فريب ظاهر سازيهاي آنان را نخوريد و دست دوستي و اتحاد به سويشان دراز نکنيد. خدا در قرآن مي فرمايد:

(يا ايها الذين آمنوا لا تتخذوا اليهود و النصاري اولياء بعضهم اولياء بعض و من يتولهم منکم فانه منهم ان الله لا يهدي القوم الظالمين فتري الذين في قلوبهم مرض يسارعون فيهم يقولون نخشي ان تصيبنا دائره فعسي الله ان ياتي بالفتح او امر من عنده فيصبحوا علي ما اسروا في انفسهم نادمين) (6)

و مي فرمايد : (يا ايها الذين آمنوا لا تتخذوا الذين اتخذوا دينکم هزوا و لعبا من الذين اوتو الکتاب من قبلکم و الکفار اولياء و اتقوا الله ان کنتم مومنين .) (7)

و مي فرمايد: ( يا ايها الذين آمنوا لا تتخذوا الکافرين اوليائ من دون المومنين اتريدون ان تجعلوا لله عليکم سلطانا مبينا) (8)

ما مي گوييم: ما همه مسلمانيم و برادر، و قرآن همه ما را برادر مي داند_ ( انما المومنون اخوه) _ بياييد دست برادري به يکديگر بدهيم و در راه استقلال و عظمت اسلامي خويش جهاد کنيم و با دشمنان مشترک بجنگيم. بيايد با صهيونيسم جهاني مبارزه کنيم و اسرائيل غاصب و اين جرثومه فساد را از سرزمين اسلامي فلسطين برانيم، بيايد مسجد اقصي و نخستين قبله مسلمين را از چنگال صهيونيسم غاصب خارج سازيم، بيايد به استغاثه افغانستان اسلامي لبيک بگوييم و براي نجات آن کشور اسلامي از چنگال کفار ملحد متحد شويم. بيائيد بياري مسلمين غيور و ايثار گر و مجاهد لبنان اسلامي بشتابيم و صهيونيسم غاصب را از سرزمين اسلامي برانيم.

اين است معناي اتحاد که با اختلافات مختصر عقيده اي و فقهي ناسازگار نيست. دشمنان اسلام با آن همه اختلاف سليقه و عقيده اي که در بين شان وجود دارد در برابر اسلام متحد شده اند، شما چگونه نمي توانيد در برابر دشمن مشترک متحد شويد؟ آيا فکر مي کنيد در بين يهود و نصاري اختلاف عقيده نيست؟ آيا در مذاهب مختلف مسيحيان و يهوديان اختلاف نيست؟ آيا در بين استعمار سرمايه داري غرب و استعمار کمونيسم شرق اختلاف وجود ندارد؟ چرا اختلاف دارند فراوان هم دارند ليکن همه انها در برابر اسلام و مسلمين متحد شده آند. ايا مسلمين نمي توانند اختلافات جزيي را ناديده بگيرند و در برابر دشمن مشترک و براي دفاع از موجوديت و استقلال خويش متحد گردند؟

چرا مي توانيم و خوب هم مي توانيم ليکن اين حرکت حياتي به وسيله چه کساني بايد شروع و رهبري شود؟ و چه کساني در اين ميان بزرگترين مسئوليت را بر دوش دارند؟ البته مسئوليت همگاني است ليکن علماء و خطباء و فقها و نويسندگان، مسئوليت بزرگتري را بر عهد دارند. بر علماي اسلام که وارثين پيامبر هستند لازم است که موقعيت حساس جهان اسلام و نقشه ها و توطئه هاي شوم دشمنان را دريابند. با عوامل تفرقه و اختلاف به طور جدي مبارزه نمايند. نقشه هاي شوم دشمنان را دريابند. با عوامل تفرقه و اختلاف به طور جدي مبارزه نمايند. نقشه هاي شوم دشمنان را براي مسلممين باز گو کنند، و آنها را براي مبازه با شرک و کفر و استکبار جهاني بسيج سازند. ارزشهاي فراموش شده اسلامي را از قبيل: جهاد، دفاع، امر به معروف، نهي از منکر، مبارزه با ظلم و ستم، عدالتخواهي ، ايثار، شهادت، در بين مردم بالاخص جوانان حيا کنند. و همه را به سوي هدف واحد متوجه سازند. آري علماي دين هستند که مي توانند مناديان وحدت امت اسلامي باشند و ملتهاي پراکنده اسلامي را تحت لواي نيرومند توحيد گرد آورند و از نيروي ايمان مردم براي تجديد حيات و عظمت اسلام مدد بگيرند.

حسين بن علي عليه السلام از رسول خدا نقل كرده كه فرمود : (من راي سلطانا جائرا مستحلا لحرم الله ناكثالعهد الله مخالفا لسنه رسول الله يعمل في عباد الله بالاثم و العدوان فلم يغيرعليه بفعل و لا قول كان حقا علي الله ان يدخله مدخله ) .(9)

حسين بن علي عليه السلام در اين باره مي فرمايد : (ذالك بان مجاري الامور و الاحكام علي ايدي العلماء بالله الامناء علي حلاله و حرامه فانتم المسلوبون تلك المنزله و ما سلبتم ذالك الا بتفرقكم عن الحق و اختلافكم في السنة بعد البينة الواضحه ولو صبرتم علي الاذي و تحملتم المؤونة في ذات الله كانت امورالله عليكم ترد و عنكم تصدر و اليكم ترجع ولكنكم مكنتم الظلمة من منزلتكم و استسلمتم امور الله في ايديهم يعملون بالشبهات و يسيرون في الشهوات سلطهم علي ذالك فراركم من الموت و اعجابكم بالحياة التي هي مفارقتكم فاسلمتم لضعفاء في ايديهم فمن بين مستعبد مقهور و بين مستضعف علي معيشتهم مغلوب يتقلبون في الملك بآرائهم و يستشعرون الخزي باهوائهم اقتداء بالاشرار و جراءة علي الجبار) (10)

اين حديث از امير المؤمنين عليه السلام نيزنقل شده است.

رهبر كبيرانقلاب اسلامي ايران امام خميني در اين رابطه مي گويد:  

 

(ازمساجد و خطبه هاي نماز جمعه براي بيدار كردن مسلمين استفاده كنيد. فقط نماز و روزه را نگوئيد ، اسلام ديني است جامع و كامل ، مسائل سياسي واجتماعي اسلام را مانند جهاد و دفاع و امر به معروف و نهي از منكر ، نيز بگوئيد برعليه دشمنان اسلام و عمال آنها افشاگري كنيد. بگوئيد و نترسيد، مردم با شما هستند، خدا با شما است. از قدرت ايمان مردم استفاده كنيد. از اسلام و قرآن و مظلومين دفاع كنيد. تا خدا شما را ياري كند. (ان تنصر الله ينصركم و يثبت اقدامكم) . نترسيد بگذاريد نماز جمعه و جماعت شما را تعطيل كنند. اگر زندان رفتيد يا تبعيد شديد مردم ساكت نمي نشينند. نهضت شما اوج مي گيرد. منتظر نباشيد اسلحه را پيدا كنيد . مصالح مسلمين را بگوئيد تا به قدرت برسيد. بر خدا توكل نمائيد و انجام وظيفه كنيد. نگوئيد: نمي توانيم، مي توانيد. اسلام بايد به دست شما به قدرت برسد . دشمنان اسلام مي خواهند نور اسلام را خاموش سازند شما نگذاريد . آمريكا و شوروي و فرانسه و ديگران با ايران جنگ ندارند با اسلام جنگ دارند . آنها از قدرت اسلام مي ترسند، ايران را بهانه كرده اند شما هم براي خدا قيام كنيد و از علماي ايران درس بگيريد. آنها گفتند و نوشتند و به زندان و تبعيد رفتند تا به قدرت رسيدند.مردم ايمان دارند و اسلام و قرآن را مي خواهند، از نيروي ايمان مردم استفاده كنيد).

آري علماي اسلامند كه مي توانند با عوامل اختلاف و تفرقه مانند ملي گرائي ، قوميت، اختلافات نژادي، اختلافات زباني، اختلافات رنگي، اختلافات مذهبي ، اختلافات كشوري، اختلافات طائفه گي، بجنگند و همه مسلمين را به سوي يك هدف يعني دفاع از اسلام و قرآن و مبارزه با ظلم و ستم متوجه سازند.

با كمال تاسف بايد بگويم كه بعضي از روحاني نماها نه تنها عامل اتحاد نيستند بلكه از بزرگترين عوامل تفرقه و اختلاف مي باشند و حقائق اصيل اسلام را به نفع دشمنان اسلام وعمال آنها تاويل و توجيه مي نمايند. و بر شماست كه بر عليه آنان نيز افشاگري كنيد و آنها را رسوا و مفتضح سازيد.

جمهوري اسلامي ايران بدليل طرح شعار وحدت ، و احياي ارزشهاي فراموش شده اسلام، و شعار نه شرقي نه غربي بلكه جمهوري اسلامي، و بسيج همگاني مردم در برابر قدرتهاي طاغوتي شرق و غرب ، مورد تهاجم قدرتها بزرگ شرق و غرب قرار گرفت. دشمنان اسلام از احياي وحدت اسلامي و زنده شدن ارزشهاي اصيل اسلام به خشم و وحشت افتادند و براي سركوب ساختن آن متحد شدند و در انجام اين مهم از عمالشان در منطقه استفاده نمودند . متاسفانه سران بعض دول اسلامي هم به منظور جلوگيري از صدور انقلاب اسلامي و تثبيت پايه هاي آن ، دعوت دشمنان اسام و قرآن را لبيك گفتند، و هر كسي به مقدار توانش در اين راه تلاش كرد. حمله صدام به ايران اسلامي ، حمله به ايران و حكومت شيعه نيست، بلكه حمله به اسلام و قرآن است. مگر ايران با عراق جنگ و نزاع داشت؟ چطور شده صدام به حكومت طاغوتي شاه به ايران حمله نكرداما به مجرد اعلام جمهوري اسلامي به ايران حمله كرد و بخش عظيمي از كشور ايران را اشغال نمود. و براي كمك به صدام تمام قدرتهاي شرق و غرب و عمال آنها در منطقه متحد شدند. مگر ايران جز اسلام خواهي جرم ديگري داشت ؟ آري دشمنان اسلام از احياي ارزشهاي اصيل اسلامي به وحشت افتادند و منافعشان را در خطر ديدند و به همين جهت با تمام قدرت در برابرش ايستادند، و جنگ ناخواسته را به ما تحميل كردند. و اكنون از غلبه بر سپاهيان نيرومند اسلام مايوس گشته اند تلاش مي كنند كه صلح را به ما تحميل نمايند .تا بدين وسيله صدام جنايتكار و بزرگترين عاملشان را هم چنان در راس قدرت باقي بدارند.

اما ملت قهرمان و شهيد پرور ايران، به رهبريهاي امام خميني ، و با الهام گرفتن از قرآن و سيره رسول اکرم راه خويش را يافته و تصميم گرفته که با تکيه به نيروي ايمان و سلاح نيرومند الله اکبر تا آخرين توان خويش در برابر قدرتهاي استکباري شرق و غرب و دشمنان اسلام ايستادگي کند و از قرآن و اسلام دفاع نمايد و به سياست نه شرقي و نه غربي بلکه جمهوري اسلامي و به شعار وحدت امت اسلام هم چنان ادامه دهد تا به پيروزي نهايي و تحقق نصر الهي نائل گردد. ( ان تنصروا الله ينصرکم و يثبت اقدامکم) و السلام عليکم و رحمت الله و برکاته.

 

(1) مؤمنون 52.
(2) آل عمران 103.
(3) انفال 46.
(4) صحيح مسلم ، ج 4 ص 1999.
(5) نساء 141.
(6) مائده 51 _ 52.
(7) مائده 57 .
(8) نساء 144.
(9) الكامل في التاريخ ج 4 ص 48 - چاپ بيروت سال 1385 هجري
(10) تحت العقول ص 242.